Ngày soạn: 30/1/2026
Ngày giảng: 7C:
7D:
BÀI 13 – Tiết 32: ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN (1226-1400)
I. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Mô tả được sự thành lập nhà Trần.
- Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, tôn
giáo thời Trần.
- Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn hoá của Đại Việt dưới thời Trần.
2. Năng lực
a. Năng lực chung: Giao tiếp và hợp tác; tự chủ và tự học; giải quyết vấn đề.
b. Năng lực chuyên biệt
- Tìm hiểu lịch sử: Quan sát, khai thác và sử dụng thông tin của một số tư liệu lịch sử,
hình ảnh, sơ đồ trong bài để tìm hiểu được những nội dung của bài học.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử:
+ Mô tả được sự thành lập nhà Trần.
+ Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa,
tôn giáo thời Trần.
+ Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn hoá của Đại Việt dưới thời Trần.
+ Lập bảng thống kê những thành tựu chính chính trên các lĩnh vực chính trị, kinh
tế, văn hóa, khoa học - kĩ thuật của nhà Trần, so sánh với nhà Lý.
- Vận dụng:
+ Bày tỏ quan điểm, ý kiến cá nhân về sự thành lập triều Trần thay cho triều Lý.
+ Viết bài giới thiệu về một thành tựu văn hóa của nhà Trần còn được bảo tồn và
phát triển cho tới ngày nay.
* Yêu cầu đối với học sinh tốt, khá
- Hiểu được ý nghĩa việc lập đền thờ và lấy tên các danh nhân thời Trần đặt tên các
đường phố trên cả nước, nhận thức được trách nhiệm của HS.
* Yêu cầu đối với học sinh hoà nhập
- Trình bày được những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, tôn
giáo thời Trần.
- Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn hoá của Đại Việt dưới thời Trần.
*Tích hợp GDCD: giáo dục ý thức trân trọng, lưu giữ những tín ngưỡng cổ truyền
Tốt đẹp của dân tộc. Ca ngợi, noi gương nhiều nho sĩ đỗ đạt trong các khoá thi tuyển
chọn nhân tài.
3. Phẩm chất
- Trung thực, nhân ái, có ý thức trách nhiệm trong học tập và hỗ trợ các bạn trong
việc thực hiện nhiệm vụ học tập.
- Chăm chỉ: có cố gắng trong các hoạt động học tập, để đạt kết quả tốt; chi tiết, tỉ mỉ
khi thực hiện nhiệm vụ học tập.
- Tự hào, trân trọng những giá trị văn hóa của đất nước được bảo tồn từ thời Trần.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
- Giáo viên: Máy chiếu, lược đồ, phiếu học tập, sưu tầm và chọn lọc tư liệu dạy học.

- Học sinh: Đọc thông tin SGK, quan sát các kênh hình, trả lời các câu hỏi SGK.
III. Tiến trình tổ chức dạy học
1. Ổn định tổ chức (1')
2. Kiểm tra đầu giờ (3')
H: Trình bày diễn biến, kết quả cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông Như
Nguyệt?
*Diễn biến:
- Năm 1077, quân Tống chia làm 2 đạo tiến vào nước ta, bị chặn ở bờ Bắc sông Như
Nguyệt.
- Quân Tống nhiều lần tấn công nhưng đều bị đẩy lùi phải rút về phòng ngự.
- Cuối Xuân năm 1077, LTK mở cuộc phản công lớn.
*Kết quả:
- Quân Tống thua to
- Lý Thường Kiệt chủ động “giảng hòa”, quân Tống rút quân về nước.
3. Tổ chức các hoạt động
Hoạt động 1: Mở đầu (4')
a. Mục tiêu: Tạo sự tò mò, hứng thú ham học hỏi, mong muốn tìm hiểu những kiến
thức mới liên quan bài học; tạo không khí thoải mái cho giờ học.
b. Tổ chức hoạt động
- HS HĐCN (2') bằng những kiến thức đã đọc trước, chuẩn bị về triều Trần, báo
cáo, chia sẻ yêu cầu định hướng khởi động SGK-tr.62:
H. Nhà Trần tiếp nối nhà Lý, đưa nền văn minh Đại Việt lên một tầm cao mới. Lê
Quý Đôn, nhà bác học ở thế kỷ XVIII đã đánh giá: “Nhà Trần… làm cho quang vinh
cả sử sách, không thẹn với đất trời”. Theo em, vì sao Lê Quý Đôn lại có đánh giá cao
về nhà Trần như vậy? Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về nhà Trần trong lịch sử.
Gợi ý:
- Nhà Trần là một triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam tồn tại trong khoảng thời
gian từ năm 1226 đến 1400.  
- Nhà Trần là triều đại được lưu danh với những chiến công hiển hách trong lịch sử
Việt Nam với ba lần đập tan quân xâm lược Mông – Nguyên ra khỏi bờ cõi, bảo vệ
độc lập, tự chủ của dân tộc. 
- Trong giai đoạn nắm giữ quyền lực, nhà Trần vẫn đóng đô ở Thăng Long; thi hành
nhiều chính sách để ổn định và phát triển đất nước.
- GV lắng nghe và dẫn vào bài: Là một triều đại được đánh giá cao trong lịch sử
phong kiến Việt Nam, nhà Trần ra đời trong hoàn cảnh lịch sử như thế nào? Dưới
triều đại này, tình hình chính trị, kinh tế xã hội… đất nước ta ra sao?
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
2.1. Sự thành lập nhà Trần
a. Mục tiêu: HS Mô tả được sự thành lập nhà Trần.
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
- HS HĐCĐ (5') báo cáo, chia sẻ nhiệm vụ học
tập sau:
1. Nhà Trần được thành lập như thế nào?

Nội dung
1. Sự thành lập nhà Trần

Trình bày hiểu biết của em về dòng họ Trần?
2. Theo em, sự thành lập của triều đại Trần lúc
này có cần thiết không? Vì sao?
Gợi ý trả lời:
1.
- Sự thành lập nhà Trần:
- Cuối thể kỉ XII, nhà Lý suy
yếu, phải dựa vào họ Trần để
dẹp các thế lực chống đối.
- Họ Trần từng bước thâu tóm
quyền hành.
- 1/1226, Lý Chiêu Hoàng
nhường ngôi cho chồng là
Trần Cảnh
- Dòng họ Trần (quan sát phần “Em có biết” -> Nhà Trần được thành lập.
sgk/62 để trả lời)
2. Sự thành lập của triều đại Trần lúc này có
cần thiết. Vì:
- Nhà Lý ngày càng suy yếu, không còn chăm lo
đến đời sống nhân dân như trước mà quan lại chỉ
lao vào ăn chơi, xa đọa.
- Lụt lội, hạn hán, mất mùa liên tiếp xảy ra. Đời
sống nhân dân khổ cực, các thế lực chống đối
chính quyền cũng không ngừng gây chiến.
=> Yêu cầu bức thiết cần phải thay đổi bộ máy
chính quyền để cải thiện đời sống nhân dân, phát
triển kinh tế đất nước và đàn áp các thể lực chống
đối.
- GV giới thiệu đền Trần - Hình 1 (sgk/62): Khu
di tích đền trần Nam Định là ngôi đền thờ 14 vị
vua Trần cùng các quan lại có công phù tá. Nơi
đây còn nổi tiếng với lễ Khai Ấn Đền Trần dịp đầu
xuân và hội Đền Trần vào tháng 8 âm lịch hàng
năm. Trải qua chiều dài lịch sử, đến nay lễ Khai
Ấn đền Trần không chỉ mang đậm giá trị truyền
thống mà còn mang ý nghĩa giáo dục lịch sử sâu
sắc, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân
tộc ta.
2.2. Tìm hiểu tình hình chính trị
a. Mục tiêu: Học sinh trình bày được những nét chính về tình hình chính trị thời
Trần.
b. Tổ chức hoạt động
Hoạt động của GV và HS
- HS HĐN (10') đọc thông tin mục 2, quan sát

Nội dung
2. Tình hình chính trị

hình 2 và phần Em có biết (sgk/63), thực hiện
yêu cầu sau:
1. Hoàn thiện sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần
và rút ra nhận xét cần thiết?
2. Việc nhà Trần thực hiện chế độ hôn nhân nội
tộc cùng với việc đặt thêm một số cơ quan như
Quốc sử viện, Thái y viện, Hà đê sứ, Khuyến
nông sứ, Đồn điền sứ… nói lên điều gì?
3. Tình hình quân đội, pháp luật và chính sách
đối nội, ngoại của nhà Trần có gì nổi bật?
4. Hình 2 cho em biết gì về quân đội thời Trần?
So sánh quân đội thời Trần với thời Lý và rút
ra nhận xét?
Gợi ý:
1. Sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần
- Tổ chức chính quyền quy củ,
hoàn thiện từ trung ương đến
+ Chính quyền TW :
địa phương.
(Thái thượng hoàng)
Vua
Quan văn

Quan võ

+ Chính quyền địa phương :
Lộ (12 lộ)
Chánh phó
Phủ
(Tri phủ)
Huyện
(Tri huyện)

Châu
(Tri châu)

Xã
(Xã quan)
-> Bộ máy chính quyền được tổ chức quy củ, hoàn
thiện hơn thời Lý.
2.
- Việc nhà Trần thực hiện chế độ hôn nhân nội tộc
cho thấy sự tập trung quyền lực trong tay dòng tộc
được nâng cao, tôn thất họ Trần nắm giữ các vị trí

trọng yếu trong triều đình.
- Việc đặt thêm một số cơ quan như Quốc sử viện,
Thái y viện, Hà đê sứ, Khuyến nông sứ, Đồn điền
sứ… cho thấy sự quan tâm tới các vấn đề phát
triển kinh tế nông nghiệp, ghi chép lịch sử cũng
như chăm lo sức khỏe cho nhân dân -> Đây là một
việc làm góp phần huy động sức mạnh toàn dân
góp sức cho sự phát triển đất nước.
3. Tình hình quân đội, pháp luật và chính sách - Quân đội tiếp tục được hoàn
đối nội, ngoại của nhà Trần:
thiện
+ Quân triều đình.
+ Quân các lộ, phủ.
+ Quân vương hầu.
+ Dân binh các làng xã.
- Tiếp tục thi hành chính sách
"ngụ binh ư nông".
- Luật pháp: Năm 1341 ban
hành "Quốc triều hình luật".
- GV mở rộng - giới thiệu bộ luật “Quốc triều
hình luật” của nhà Trần:
+ Hình luật thời Trần cũng giống như thời Lý
nhưng được bổ sung thêm. Pháp luật xác nhận và
bảo vệ quyền tư hữu tài sản, quy định cụ thể về
việc mua bán ruộng đất.
+ Cơ quan pháp luật thời Trần được tăng cường
và hoàn thiện hơn. Nhà Trần đặt cơ quan Thẩm
hình viện để xét xử việc kiện cáo. Vua Trần vẫn để
chuông lớn ở thềm điện Long Trì cho dân đến kêu
oan khi cần.
- Chính sách đối nội: khoan
hòa, gần gũi với dân chúng.
- Chính sách đối ngoại: giữ
mối hoà hiếu với phương Bắc
và các nước Chăm-pa, Chân
Lạp,...
4.
- Hình 2 cho em biết quân đội thời Trần được quan
tâm, luyện tập võ nghệ thường xuyên -> thiện
chiến.
- So sánh quân đội thời Trần với với nhà Lý và rút
ra nhận xét:
+ Giống nhau: cùng thực hiện chính sách “ngụ
binh ư nông”
+ Khác nhau:
Quân đội nhà Trần được chia làm hai loại:
cấm quân và quân ở các lộ, cấm quân là đạo

quân bảo vệ kinh thành, triều đình và vua. Chính
binh đóng ở các lộ đồng bằng, phiên binh đóng ở
các lộ miền núi, hương binh đóng ở các làng, xã
khi có chiến tranh, còn có các quân đội của các
vương hầu. Quân đội nhà Trần được xây dựng
theo chủ trương: “quân lính cốt tinh nhuệ, không
cốt đông”.
Quân đội nhà Lý chỉ được phân chia thành hai
loại: cấm quân và quân địa phương.
-> Quân đội nhà Trần hoàn chỉnh, quy củ hơn.
4. Củng cố (2')
H: Em chiếm lĩnh được những kiến thức nào trong bài học này?.
5. Hướng dẫn về nhà (3')
- Bài cũ:
+ Học bài theo nội dung bài học đã tìm hiểu và ghi chép.
+ Nắm được những nội dung cơ bản đã ghi chép về:: Sự thành lập nhà Trần và Tình
hình chính trị.
- Bài mới: Chuẩn bị bài 13. Đại Việt thời Trần 1226-1400
+ Đọc thông tin mục 3 và trả lời các câu hỏi SGK/64,65.
+ Lưu ý những yêu cầu sau: Tình hình kinh tế, xã hội, văn hóa… thời Trần; so sánh
với các triều đại trước.